ಬಂಧಿತರ ಮುಖಕ್ಕೆ ಯಾಕೆ ಹಾಕಲಾಗುತ್ತದೆ ಪರದೆ? ಆರೋಪಿಗಳ ಮುಖ 'ಬ್ಲರ್' ಮಾಡುವುದರ ಹಿಂದಿನ ಅಸಲಿ ಕಾರಣ ಇಲ್ಲಿದೆ

ಕ್ರೈಂ ಸುದ್ದಿಗಳಲ್ಲಾಗಲಿ ಅಥವಾ ಪೊಲೀಸರು ಆರೋಪಿಗಳನ್ನು ಬಂಧಿಸಿದಾಗಲಾಗಲಿ ಅವರ ಮುಖಕ್ಕೆ ಬಟ್ಟೆ ಕಟ್ಟುವುದು ಅಥವಾ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಅವರ ಮುಖವನ್ನು ಅಸ್ಪಷ್ಟಗೊಳಿಸುವುದನ್ನು (Blur) ನಾವು ನೋಡುತ್ತೇವೆ. ಇದು ಕೇವಲ ಪೊಲೀಸರ ಮುನ್ನೆಚ್ಚರಿಕೆಯಲ್ಲ, ಇದರ ಹಿಂದೆ ಬಲವಾದ ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ಸಂವಿಧಾನದ ಆಶಯಗಳಿವೆ. ಗುರುತು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚುವಿಕೆ (Test Identification Parade - TIP): ಅಪರಾಧ ನಡೆದಾಗ ಸಾಕ್ಷಿಗಳು ಅಥವಾ ಸಂತ್ರಸ್ತರು ಆರೋಪಿಯನ್ನು ನೋಡಿರುತ್ತಾರೆ. ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಈ ಸಾಕ್ಷ್ಯವು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಒಂದು ವೇಳೆ ಆರೋಪಿಯ ಮುಖ ಮೊದಲೇ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಪ್ರದರ್ಶನಗೊಂಡರೆ, ಸಾಕ್ಷಿಗಳು ಆ ಮುಖವನ್ನು ನೆನಪಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ತನಿಖೆಯ ನೈಜತೆ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಬಹುದು. ಹೀಗಾಗಿ, ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಮುಂದೆ ನಡೆಯುವ 'ಗುರುತು ಪತ್ತೆ ಪರೇಡ್' ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ನಿಷ್ಪಕ್ಷಪಾತವಾಗಿರಲಿ ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಆರೋಪಿಯ ಮುಖವನ್ನು ರಹಸ್ಯವಾಗಿಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಂವಿಧಾನದ 21ನೇ ವಿಧಿ ಮತ್ತು ಖಾಸಗಿತನದ ಹಕ್ಕು: ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನದ 21ನೇ ವಿಧಿಯು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಗೂ ಗೌರವಯುತವಾಗಿ ಬದುಕುವ ಹಕ್ಕನ್ನು ನೀಡಿದೆ. ಕಾನೂನಿನ ಪ್ರಕಾರ, ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪು ಸಾಬೀತಾಗುವವರೆಗೆ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿ 'ಆರೋಪಿ' ಮಾತ್ರ, 'ಅಪರಾಧಿ'ಯಲ್ಲ. ಎಫ್‌ಐಆರ್ ದಾಖಲಾದ ತಕ್ಷಣ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಮುಖವನ್ನು ಜಗತ್ತಿಗೆ ತೋರಿಸುವುದು ಆತನ ಘನತೆಗೆ ಧಕ್ಕೆ ತರುತ್ತದೆ. ಮುಂದೆ ಒಂದು ವೇಳೆ ಆತ ನಿರಪರಾಧಿ ಎಂದು ಸಾಬೀತಾದರೆ, ಈಗಾಗಲೇ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಆತನಿಗೆ ಆಗಿರುವ ಮಾನಹಾನಿಯನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಮುಖವನ್ನು ಗೌಪ್ಯವಾಗಿಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಮತ್ತು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳು: ಆರೋಪಿಗಳನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಪರೇಡ್ ಮಾಡುವುದು ಅಥವಾ ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಮುಂದೆ ಅವರ ಮುಖ ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವುದು ಕಾನೂನು ಬಾಹಿರ ಎಂದು ಉನ್ನತ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು ಹಲವು ಬಾರಿ ಹೇಳಿವೆ. 'ಡಿ.ಕೆ. ಬಸು' ಪ್ರಕರಣದಂತಹ ಪ್ರಮುಖ ತೀರ್ಪುಗಳಲ್ಲಿ ಬಂಧಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಘನತೆಯನ್ನು ಕಾಪಾಡುವುದು ಪೊಲೀಸರ ಕರ್ತವ್ಯ ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ತನಿಖೆಯ ಹಂತದಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಮುಖವನ್ನು ಮರೆಮಾಚುವುದು ತನಿಖಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯಾಗಿದೆ. ತಪ್ಪು ಮಾಹಿತಿಯಿಂದ ರಕ್ಷಣೆ: ಅನೇಕ ಬಾರಿ ತನಿಖೆಯ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಮೇಲೆ ಅನುಮಾನವಿದ್ದರೂ, ನಂತರದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಬೇರೆಯವರೇ ಅಪರಾಧಿ ಎಂದು ತಿಳಿದುಬರಬಹುದು. ಅಂತಹ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲೇ ಮುಖ ಪ್ರದರ್ಶನವಾದರೆ ಆ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಜೀವನದ ಮೇಲೆ ಗಂಭೀರ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ತಡೆಯಲು ಮತ್ತು ನಿಷ್ಪಕ್ಷಪಾತ ತನಿಖೆಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡಲು ಈ 'ಬ್ಲರ್' ಮಾಡುವ ಪದ್ಧತಿ ಜಾರಿಯಲ್ಲಿದೆ.